Prim ve sigorta süresini doldurup, emeklilik için yaşa takılanlar için çalışma başlatıldı. Bu kapsamda, ‘Almanya emeklilik modeli’ örnek alınacak. Emekli adayları yaşı beklemeden yılda yüzde 5 düşük maaşla erken emekli olabilecek.
EMEKLİLİKTE YAŞ SORUNU
Şu anki sisteme göre, primini dolduran bir emekli adayı, emeklilik yaşını beklemek zorunda. Bununla ilgili, şimdiye kadar 3 kıstas belirlenmişti.SSK’lı da 8 Eylül 1999’a kadar emeklilik için iki şart vardı. Birincisi, sigorta süresi (kadınlar için 20, erkekler için 25 yıl), ikincisi de 5000 gün prim sayısı. Sonra üçüncü bir prim şartı daha geldi. 8 Eylül 1999’dan önce işe girenler için kadınlarda 40 ile 58, erkeklerde 44 ile 60 yaş arasında yaş bekleme süresi getirildi. Memurlar ve Bağ-Kur’lular için de emeklilikte benzer şekilde yaş şartı konuldu.
ALMANYA MODELİNE BAKILIYOR
Erken emeklilik için Almanya ve Finlandiya’daki modellere bakılıyor. Almanya’da normal emeklilik yaşı, işe giriş ve doğum tarihine göre 65 veya 67. Ancak 63 yaşındakiler, her eksik yaş için yüzde 2 daha düşük emekli aylığı bağlama oranıyla erken emekli olabiliyor. Finlandiya’da ise eksik aylık bağla oranıyla daha erken yaşlarda emekli olanlar, emekli olduktan sonra çalışmaya devam ederlerse her yıl için maaş yüzde 2 yükseliyor.
Dul emekliye çifte maaş
Emekli aylığı alan birisi eşi vefat edince dul aylığı da alabilir. İkinci aylıkta 'çalışmama' şartı yok. Çalışan eşe de maaş bağlanabilir.
Sosyal güvenlik sisteminde yapılan düzenlemelerle emekli veya çalışan dul eşlere ikinci aylık bağlanmasının yolları açıldı. Bunlardan bir tanesi ölüm aylığıyla ilgili. Yetim veya dul aylığı olarak bilinen ölüm aylığının alınabilimesi için ölen sigortalının en az 1.800 gün priminin bulunması yeterli. Yani, en az 5 yıl prim ödenmiş bir sigortalının vefatı halinde, geride kalan eşine ölüm aylığı bağlanabilir.
AYLIK ORANI DEĞİŞİYOR
Dul aylığı alabilmenin şartları arasında “çalışmamak veya SGK'dan aylık almıyor olma” şartları yok. Bu yüzden, dul eş çalışsa da aylık alabilir. Ancak dul eşin çalışıp çalışmaması, alacağı aylığın miktarını değiştirir. Dul eş çalışıyorsa, ölüm aylığının yüzde 50'sini alır. Aynı şekilde, emekli dul eş de aynı oranda aylık alır. Ancak dul eşin çocuğu yoksa ve dul eş çalışmıyorsa aylığın yüzde 75'i bağlanır.
EMEKLİYE EŞİT ZAM
İşçi emeklileri enflasyon oranına göre yılda iki kez zam alıyor. Memur emeklilerinin ise, belirlenen toplu sözleşme oranına göre maaşları artıyor. 2017’de yürürlüğe konulması planlanan düzenlemeye göre, SSK ve Bağ-Kur emeklileri de zamlarını toplu sözleşmeye göre alacak.
ENFLASYON İSTEMİYORUZ
Enflasyon oranına bağlı olmak istemediklerini belirten SSK ve Bağ- Kur emeklileri, “Zamlarımızı son dakikada öğreniyoruz. Biz de toplu sözleşme masasında söz sahibi olmak istiyoruz. Hepimizin aynı kefede değerlendirilmesi daha hakkaniyetli bir durum” dedi. Tüm emekli ve çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında birleştirildiğini hatırlatan SSK ve Bağ-Kur emeklileri, “Madem aynı çatı altındayız, memur emeklisine başka, işçi emeklisine başka zam olmaz. Tüm emeklilerin zamları toplu sözleşmede belirlensin. Ayrıca toplu sözleşmede tüm emeklilerin sorunları masaya yatırılacak, çözümler hayata geçirilmeli” şeklinde konuştu.
(güneş)
